De Inquisitie aanraken, deel 2

In de synagoge in Barcelona: zelfs gebroken glas kan weer worden samengevoegd

Nu ga ik jullie meenemen op mijn reis door Spanje. Eerst iets belangrijks voordat ik begin: fysiek heb ik deze reis alleen gemaakt, maar ik werd in gebed ondersteund door een groep van 16 voorbidders, zonder wie ik deze reis nooit had kunnen maken!!! Ik zou een heel boek kunnen schrijven over alles wat ik in die tweeënhalve week heb meegemaakt, dus ik zal goed moeten kiezen wat ik wil delen. Laat ik eerst iets vertellen over de reisroute. Ik ben begonnen in Barcelona, simpelweg omdat dat de eerste stad in Spanje is als je vanuit Frankrijk reist en omdat die al jaren op mijn verlanglijstje stond (vanwege de kunst van Gaudí). Verder wist ik dat ik naar Tortosa en de stad León zou gaan, vanwege de band die deze plaatsen hebben met de Nederlandse paus. Maar er kwamen nog drie steden bij op mijn planning: Valladolid, Segovia en Mérida. Ik zal proberen iets belangrijks uit elke stad te delen dat er gebeurde of dat ik ontdekte. Maar eerst: wat heb ik eigenlijk gedaan?

Een van de belangrijkste dingen die ik voelde, dat ik moest doen, was het land te voet doorkruisen, letterlijk de grond met mijn voeten aanraken en bidden voor de genezing van het land (en ja, tussen de steden gebruikte ik snellere vervoersmiddelen dan mijn voeten 😊). Vervolgens bad ik en verootmoedigde ik me op plaatsen die van belang zijn in de joodse geschiedenis en in de geschiedenis van de vervolging van de joden. Als ik geen specifieke informatie kon vinden over waar bepaalde gebeurtenissen plaatsvonden, ging ik naar de belangrijkste kerk en het belangrijkste plein uit de middeleeuwen en naar plaatsen die verband hielden met de dominicanenorde. Ik heb bijbelverzen verkondigd, zong lofprijsliederen, liederen en psalmen in het Hebreeuws, en delen van de joodse liturgie, met name op plaatsen waar ik ervoer dat de joodse uitdrukkingsvorm zou moeten worden hersteld. Een ander belangrijk aspect was het stellen van vragen. Ja, ik wilde informatie verzamelen, maar het was vooral een manier om het onderwerp ter sprake te brengen, mensen erover aan het denken te zetten en hen ertoe aan te zetten het onderwerp aan te snijden. Het was ook een manier om te peilen of mensen open stonden of juist gesloten waren. En op de twee vrijdagen dat ik in Spanje was, heb ik bewust shabbat gevierd, waarbij ik dit probeerde te doen op een betekenisvolle plek, ook als een daad van herstel.

Barcelona

In Barcelona werd de joodse gemeenschap tijdens het bloedbad van 1391 bijna volledig uitgemoord. De belangrijkste plek waar het bloedbad plaatsvond, was in het Castello Nuevo, een kasteel dat volledig van de kaart van Barcelona is verdwenen; zelfs de mensen bij het VVV-kantoor hadden geen idee dat het ooit had bestaan en verwezen me door naar een ander kasteel in Barcelona, dat geen rol speelt in het bloedbad van 1391. Uiteindelijk kon ik de locatie vinden in een klein museum over de joodse geschiedenis en liep ik meerdere keren al biddend rond het blok huizen dat er nu bovenop is gebouwd. Ik had ook een prachtige ontmoeting in de voormalige synagoge, die in 1996 werd herontdekt. Hier ontmoette ik een christelijke vrouw uit Mexico, met wie ik kon praten over hoeveel mensen in Latijns-Amerika joodse voorouders hebben en hoe God dat in onze tijd aan het herstellen is. Ze was zich niet bewust van joodse voorouders in haar familie, maar ik heb haar uitgedaagd om de Heer hiernaar te vragen. Toen kwamen er enkele Amerikanen binnen en ik begreep dat dit joodse mensen waren. Ik liep naar hen toe en vertelde hen dat ik een christen ben die van Israël houdt; ik vertelde over het doel van mijn reis en vroeg of we samen ‘Oseh Shalom’ (Hij die vrede maakt, een beroemd joods gebed om vrede) konden zingen. De eerste reactie was verbazing: kende ik dat lied? Hoe was dat mogelijk? En toen, over mijn verlangen naar verootmoediging: dit was niet mijn schuld, dus ook niet mijn verantwoordelijkheid. Toen ik zei dat ik zie dat deze geschiedenis nog steeds genezing nodig heeft, was de reactie bevestigend. En toen ik zei dat ik geloof dat verootmoediging genezing brengt, was de reactie ook bevestigend. Uiteindelijk zongen we samen ‘Oseh Shalom’ en het was een moment vol van God.

• 

• 

• 

Tortosa

Tortosa heeft een prachtige toeristische website en de manier waarop ze de oude Joodse wijk (de Judaría) presenteerden, gaf me een heel idyllische indruk van de plek. Ik had dus gehoopt de shabbat te kunnen vieren in de Jeruzalemstraat in de Judaría. Ik was diep teleurgesteld toen ik ontdekte dat de hele wijk van de Judaría oud en vervallen is en dat de sfeer enigszins vijandig is. Het mooie is dat Abba mij woorden van opwekking en herstel gaf om te bidden, zowel in woorden als in beweging (dans). Ik had daar een heerlijke tijd met de Heer. En uiteindelijk heb ik mijn shabbatmaaltijd gegeten op het plein voor het stadhuis. Dit was een bijzondere setting van een heel ander soort, want op het balkon van het stadhuis wapperde een grote Palestijnse vlag 😉.

• 

• 

• 

Valladolid

Ik ging naar Valladolid om een vriend van een vriend te ontmoeten. Maar toen ik me verdiepte in de geschiedenis van deze plek, besefte ik hoe God die ontmoeting had gebruikt om mij hierheen te brengen. Want juist in Valladolid trouwden de katholieke koningen, Fernando en Isabella – die de Spaanse Inquisitie instelden – en verwierven zo de macht over Spanje zoals dat toen bestond. Ik heb kunnen bidden op de plek waar ze trouwden en heb ook alle andere locaties bezocht die verband houden met de Inquisitie en de joodse geschiedenis. Bij een van de VVV-kantoren had ik een interessant gesprek met twee dames die daar werkten. Het bleek dat in de familie van een van hen zeven van de acht familienamen joods zijn en in de familie van de andere drie of vier. Ze waren het er allebei over eens dat er in de Spaanse samenleving een enorm gebrek aan kennis bestaat over de geschiedenis van de Inquisitie en dat de weinige informatie die bewaard is gebleven (aangezien veel verloren is gegaan), niet ‘aan het licht wordt gebracht’. Aan het einde van ons gesprek nodigde ik hen beiden uit om God te vragen naar hun joodse afkomst, aangezien ik zie hoe belangrijk dit voor Hem is. En op de laatste avond in Valladolid kwam ik er ‘toevallig’ achter, dat de eerste Grote Inquisiteur, Tomás de Tourquemada, in of rond Valladolid werd geboren, daar opgroeide en daar in het dominicanenklooster trad. Hij was ook een van de persoonlijke biechtvaders van koningin Isabella en behoorde tot degenen die haar op het idee brachten om de joden te verdrijven. Later werd hij prior van het klooster in Segovia, waar hij het handboek voor de Inquisitie schreef. Ik was al van plan om naar Segovia te gaan, maar het belang van dit bezoek werd nu bevestigd!

• 

• 

• 

Segovia

In Segovia is de joodse geschiedenis goed bewaard gebleven en gedocumenteerd, en ik bezocht alle belangrijke plaatsen en bad daar. Er was maar heel weinig informatie beschikbaar over de geschiedenis van de Inquisitie. Maar ik ging naar het voormalige dominicanenklooster. De kerk ervan heeft een prachtige ingang die in de tijd van de Tourquemada werd toegevoegd, en men denkt dat deze werd betaald met geld van de joodse slachtoffers van de Inquisitie. Het klooster doet nu dienst als universiteit en is alleen op zondag open voor bezoekers. Dus liep ik al biddend rondom het terrein. Op een van de gebouwen vlakbij het voormalige klooster was een combinatie van een swastika en een Dominicaans kruis gespoten! Op de terugweg naar de stad kruiste mijn pad dat van een jonge vrouw en ik zag dat ze een hanger met het land Israël om haar nek droeg. Ik reageerde hierop, waardoor ze stil bleef staan. Ik begon het gesprek door naar haar hanger te wijzen en haar te vragen of ze Israëlisch was. Nee, ze was Palestijnse. Ik zei haar uit de grond van mijn hart dat het me zo erg spijt wat er met haar volk gebeurt (want welk narratief je ook gelooft, het Palestijnse volk lijdt enorm en is niet vrij!). Uiteindelijk hadden we een prachtig gesprek. Ze was een orthodoxe christen, op bezoek bij een vriendin in Segovia. Aan het eind hebben we elkaar omhelsd.

• 

• 

• 

Léon

Mijn bezoek aan de stad Léon was er een van spirituele uitersten. Enerzijds heb ik er een prachtige tijd gehad tijdens het vieren van de shabbat. Anderzijds voelde ik niet alleen stilzwijgen rond de geschiedenis van de Inquisitie, maar ook geheimhouding en het gevoel tegen een muur aan te lopen. Het was ook in Léon dat voor het eerst in twee weken iemand toegaf dat er geen verdere informatie over de Inquisitie beschikbaar was, omdat: „We niets willen weten over deze geschiedenis, net zomin als over de geschiedenis van Franco“. Ik dacht erover om vanuit Léon naar Portugal te reizen en daar een paar dagen te bidden, voordat ik op 31 maart naar Lissabon zou gaan voor de nationale herdenkingsdag van de slachtoffers van de Inquisitie. Maar er waren geen goede reismogelijkheden beschikbaar. Dus besloot ik Spanje nog niet te verlaten en verder naar het zuiden te reizen om van daaruit rechtstreeks naar Lissabon te gaan. Uiteindelijk ben ik naar Mérida gegaan.

• 

• 

• 

Mérida

En opnieuw leek het volkomen willekeurig om naar Mérida te reizen, net zoals dat bij Valladolid het geval was geweest. Maar toen ik eenmaal voor Mérida had gekozen, verdiepte ik me ook in de geschiedenis van deze stad. Het bleek dat in Mérida het eerste archeologische bewijs van Joodse aanwezigheid op het Iberisch schiereiland was gevonden: een grafsteen uit de tweede eeuw van een Joods meisje. Het voelde alsof ik de wortels aanraakte! In Mérida ben ik die grafsteen gaan bekijken. Het bevindt zich in een groot museum over Romeinse kunst en ik had een gids van het museum nodig om het te vinden. Ik sprak met de gids over het doel van mijn bezoek en hij toonde interesse. Hij raakte in gesprek met een andere gids over de joodse geschiedenis van de stad en ze waren het erover eens dat er meer informatie over beschikbaar zou moeten zijn. Ze konden me de weg wijzen naar het plein rond de tempel van Diana, waar rond de tijd van de verdrijving en het begin van de Inquisitie een synagoge vervangen werd door een kerk. Dus ben ik daar ook naartoe gegaan (het lag ‘toevallig’ vlakbij mijn hotel…) en kon ik daar ter plekke bidden. Zonder deze twee gidsen had ik het nooit gevonden, want behalve een informatiebord ter plaatse was er geen andere informatie beschikbaar.

• 

• 

• 

Met die twee nachten in Mérida kwam er voorlopig een einde aan mijn verblijf in Spanje. Ik heb wel het gevoel dat dit land nog veel meer genezing nodig heeft, en veel meer gebed, verootmoediging en aanraken van de geschiedenis van de Inquisitie. Ik houd jullie op de hoogte van hoe dit voor mij verdergaat. Ik heb mijn reis naar Portugal voortgezet en kon deelnemen aan de zeer betekenisvolle herdenkingswandeling die mijn vrienden hadden georganiseerd ter gelegenheid van de nationale herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Inquisitie. En dankzij enkele last-minute wijzigingen in mijn schema heb ik ook deel kunnen nemen aan de Seder, de traditionele feestmaaltijd op de eerste avond van Pesach, bij de Messiaanse gemeente in Lissabon. Wat een prachtige en hoopvolle afsluiting van mijn tijd op het Iberisch schiereiland.

• 

• 

• 

Om op de hoogte te blijven, klik hier