De Inquisitie aanraken, deel 1

Zoals beloofd zal ik mijn ervaringen in Spanje met jullie delen. Maar omdat het zo’n intense tijd was en ik wat achtergrondinformatie moet geven, heb ik besloten om dit over twee blogberichten te verdelen. In dit eerste blogbericht vertel ik over mijn eigen weg met dit onderwerp en geef ik wat informatie over de Inquisitie als instelling. In het volgende blogbericht zal ik dan over de reis zelf vertellen.

Dus, de Inquisitie, de Spaanse Inquisitie om precies te zijn, waar gaat deze geschiedenis over? Als je aan de Inquisitie denkt en je komt uit West-Europa, dan denk je aan de katholieke instelling die zich vooral bezig hield met ketters en heksen. En dat klopt voor het grootste deel van Europa. Maar in Spanje, en van daaruit in Portugal en de Nieuwe Wereld (Latijns-Amerika), was de Inquisitie een instelling die zich inzette voor de zuiverheid van het katholieke geloof. Dit speelde zich af in het Spanje van de Reconquista, heroverd op de moslimheerschappij. Spanje wilde een puur katholiek land worden. Dit betekende voor de joden en moslims die in Spanje woonden, dat er veel sociale en religieuze druk was om zich te bekeren, maar ook fysiek geweld (pogroms). Onder deze druk bekeerden veel mensen zich. Deze nieuw bekeerden (voornamelijk joden) werden conversos genoemd. Naar buiten toe beleden zij het katholieke geloof, maar thuis hielden zij vaak vast aan hun joodse gebruiken, hetzij uit overtuiging, hetzij omdat zij er geen probleem in zagen deze naast hun katholieke geloof te blijven beoefenen. In 1492 ondertekenden Isabella en Ferdinand, de katholieke koningen, het Alhambra-decreet, een verdrijvingsbevel voor alle joden (en de weinige overgebleven moslims) die nog in Spanje woonden: binnen vier maanden moest men zich bekeren of Spanje verlaten. Als je vertrok, moest je al je bezittingen achterlaten. Voor de pasgedoopten (ongeacht of dit uit vrije wil was of niet) golden de regels van de katholieke kerk. Al sinds het tweede concilie van Nicea in 787 was het verboden om als christen joodse gebruiken te onderhouden, op straffe van excommunicatie. Bij de Spaanse Inquisitie begon je straf met gevangenschap, veel psychologische druk en mogelijk marteling en veroordelingen die varieerden van een leven in armoede, omdat al je bezittingen in beslag waren genomen, tot de dood door verbranding op de brandstapel. De Spaanse Inquisitie functioneerde ongeveer drie eeuwen en al die tijd leefden de families van deze conversos in angst voor beschuldiging. Voor het Joodse volk is dit een van de pijnlijke hoofdstukken in hun geschiedenis, samen met de kruistochten, de pogroms in Oost-Europa en de Holocaust. Afstammelingen van deze joodse mensen kunnen nog steeds te maken hebben met angst, eenzaamheid, minachting en een gevoel van leegte, wetende dat ze waren uitgesloten van zowel de joodse cultuur als de niet-joodse samenleving (omdat ze nooit als volwaardige leden van de katholieke maatschappij werden aanvaard).

De geschiedenis van de Inquisitie staat al vanaf het begin op de radar van TJCII, evenals de noodzaak van genezing daarvan. In dit licht werden verschillende gebedsreizen naar Spanje georganiseerd en in 2018 werd een voorbereidende gebedsreis naar Portugal georganiseerd. Ik ging mee op de reis naar Portugal en we leerden veel over de Inquisitie en over het gebrek aan het omgaan met deze geschiedenis als Lichaam van de Messias. Toen er in mei 2021 een virtuele TJCII-summit werd georganiseerd in Zuid-Amerika, baden we hiervoor samen met onze Nederlandse voorbidders. Tijdens het bidden voelde ik de diepte en de zwaarte van de wond die de katholieke kerk met de Inquisitie in Zuid-Amerika had aangericht. Ik begreep dat we onze protestantse en evangelische broeders en zusters nodig zouden hebben om onze armen in gebed omhoog te houden en ons te helpen deze wond aan te pakken. Dit was voor mij het begin van een reis waarin ik samen met onze TJCII-voorbidster in Argentinië wandelde, waarbij God mij steeds meer aan Zuid-Amerika verbond en mij een groeiende last gaf voor de geschiedenis van de Inquisitie. Hierdoor ben ik ook Spaans gaan leren. En dit jaar zag ik de kans om vanuit Frankrijk door Spanje te reizen op weg naar Portugal en wat tijd in Spanje door te brengen. Ik vond het belangrijk om de geschiedenis van de Inquisitie aan te raken op de plek waar het allemaal begon.

Het afgelopen jaar kwam ik er ook achter dat de enige Nederlandse paus die we in de geschiedenis hebben gehad, paus Adrianus VI, bisschop van Tortosa en grootinquisiteur was in de jaren voordat hij paus werd. Ik had geen idee dat er een Nederlandse connectie was, maar dit gaf me nog meer autoriteit in de voorbede! Dus op naar Spanje, vamos!

Locatie van de Disputatie van Tortosa

Een synagogue die tot kerk omgebouwd is

Laatste straatnaam van de Joodse wijk Tortosa

Fysiek bewijs van de Joodse wijk Barcelona

Om op de hoogte te blijven, klik hier